4 bệnh cần đề phòng vào mùa đông｜Cách phòng ngừa viêm phổi, zona, đột quỵ và té ngã

Bệnh mùa đông thường tìm đến khi nhiệt độ thấp và gió lạnh làm suy giảm khả năng miễn dịch của cơ thể. Các bệnh mạn tính và nhiều vấn đề sức khỏe sẵn có cũng dễ trở nặng vào mùa này. Đặc biệt, người cao tuổi kém thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ nên càng cần chú ý cẩn thận. Hãy cùng lần lượt tìm hiểu các bệnh thường gặp vào mùa đông và cách phòng ngừa, quản lý.

Tóm tắt các bệnh cần đề phòng vào mùa đông

• Viêm phổi: Nếu triệu chứng cảm kéo dài hơn một tuần, hãy chụp X-quang và tiêm vắc-xin phế cầu, cúm đầy đủ.

• Zona: Sau cơn đau buốt sẽ xuất hiện mụn nước thành dải; nên tiêm phòng sau 50 tuổi.

• Đột quỵ: Trời lạnh làm mạch máu co lại và tăng nguy cơ, vì vậy hãy tránh tập thể dục lúc sáng sớm và tắm nước lạnh.

• Té ngã và loãng xương: Hạn chế ra ngoài trên đường đóng băng, bảo vệ xương bằng đo mật độ xương và bổ sung vitamin D.

4 bệnh chính vào mùa đông và cách phòng ngừa

1. Viêm phổi: Đừng chủ quan dù chỉ giống cảm thông thường

• Mức độ nguy hiểm: Đây là căn bệnh nguy hiểm đến tính mạng với tỷ lệ mắc và tử vong rất cao ở người từ 65 tuổi trở lên.

• Triệu chứng và chẩn đoán: Bệnh nhân cao tuổi thường không có các triệu chứng điển hình như ho, có đờm hay sốt cao, bệnh có thể trôi qua nhẹ nhàng như cảm thông thường nên khó phát hiện sớm. Nếu triệu chứng cảm kéo dài hơn một tuần, nhất định phải đến bệnh viện để chụp X-quang.

• Cách phòng ngừa: Giữ độ ẩm trong nhà ở mức 50–60% và uống đủ nước. Ngoài ra, việc tiêm vắc-xin phế cầu và vắc-xin cúm đúng thời điểm cũng rất quan trọng. Tại Hàn Quốc, người từ 65 tuổi trở lên được tiêm miễn phí vắc-xin phế cầu 23 giá tại trung tâm y tế công cộng hoặc cơ sở y tế được chỉ định.

2. Zona: Loại virus thức dậy khi miễn dịch suy giảm

• Nguyên nhân và triệu chứng: Bệnh xảy ra khi virus thủy đậu tiềm ẩn trong cơ thể tái hoạt động do miễn dịch suy giảm, mệt mỏi, căng thẳng hoặc tiếp xúc với lạnh. Ban đầu xuất hiện cơn đau châm chích, sau đó trong vòng 2–3 ngày sẽ nổi mụn nước thành dải.

• Phòng ngừa và chăm sóc: Nếu phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể khỏi hoàn toàn. Vì tỷ lệ mắc tăng sau 50 tuổi nên việc tiêm phòng được khuyến khích mạnh mẽ.

3. Đột quỵ: Cái lạnh dưới 0 độ siết chặt mạch máu

• Nguyên nhân: Các bệnh mạn tính như cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao làm mạch máu yếu đi. Khi tiếp xúc với thời tiết dưới 0 độ, mạch máu co lại đột ngột, lượng máu lên não giảm và nguy cơ nhồi máu não tăng cao.

• Lưu ý: Nên tránh tập thể dục lúc sáng sớm hoặc ngoài trời lạnh, cũng như tắm nước lạnh. Hãy quản lý chặt chẽ bệnh mạn tính, và nếu thuộc nhóm nguy cơ, nên siêu âm động mạch cảnh hoặc kiểm tra xơ vữa động mạch trước.

4. Té ngã và loãng xương: Một lần ngã, hồi phục rất lâu

• Nguyên nhân: Đường băng và giá lạnh mùa đông khiến cơ bắp cứng lại, khả năng giữ thăng bằng giảm, làm số vụ té ngã ở người từ 65 tuổi trở lên tăng mạnh.

• Cách phòng ngừa: Hạn chế ra ngoài vào ngày tuyết rơi hoặc sáng sớm, khi ra ngoài nên đeo đồ bảo hộ như miếng bảo vệ hông và đầu gối. Hãy trải thảm chống trơn ở những nơi trơn trượt như phòng tắm để phòng tai nạn.

• Quản lý loãng xương: Phụ nữ sau mãn kinh và nam giới cao tuổi nên kiểm tra loãng xương định kỳ, nếu cần thì bổ sung vitamin D cùng với điều trị bằng thuốc. Có thể bổ sung vitamin D bằng cách tắm nắng 20–30 phút mỗi ngày hoặc dùng thực phẩm bổ sung.

Dinh dưỡng và vận động giúp tăng cường miễn dịch mùa đông

Chỉ chọn những thực phẩm bổ sung thật sự cần

Thay vì uống nhiều loại thực phẩm bổ sung cùng lúc, điều quan trọng là chọn loại thiết yếu phù hợp với cơ thể. Hãy xác định chất dinh dưỡng còn thiếu qua các xét nghiệm như xét nghiệm khoáng chất, và dùng sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia để không gây áp lực cho gan và thận.

Tầm quan trọng của việc bổ sung protein và tập sức mạnh

• Bổ sung protein: Từ tuổi 40 trở đi, cơ bắp giảm dần và dễ bị mỡ thay thế. Nên ăn các thực phẩm giàu protein như trứng, đậu, đậu phụ, ức gà trong mỗi bữa. Tuy nhiên, nếu mắc bệnh gan mạn tính hoặc suy thận, nhất định phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng sản phẩm bổ sung protein.

• Kết hợp tập sức mạnh: Để không mất sức mạnh phần thân dưới, nên duy trì đều đặn khoảng 30 phút vận động nhẹ mỗi ngày như tập tạ tay nhẹ hoặc leo cầu thang. Vào những ngày lạnh, tập trong nhà sẽ an toàn hơn.

Câu hỏi thường gặp về bệnh mùa đông

Vì sao viêm phổi ở người cao tuổi thường phát hiện muộn?

Vì ở người cao tuổi, bệnh thường trôi qua như cảm nhẹ mà không sốt cao hay ho nhiều. Đôi khi chỉ có biểu hiện mệt mỏi hoặc chán ăn, nên nếu triệu chứng cảm kéo dài hơn một tuần, tốt nhất hãy đi kiểm tra.

Mùa đông nên tập thể dục vào lúc nào?

Ban ngày có nắng tốt hơn sáng sớm, lúc nhiệt độ thấp nhất. Nếu tập ngoài trời thấy quá sức, chỉ cần giãn cơ và tập sức mạnh nhẹ trong nhà là đủ.

Độ ẩm trong nhà nên giữ ở mức nào?

Khoảng 50–60% là phù hợp. Khi máy sưởi làm không khí khô, niêm mạc đường hô hấp yếu đi và dễ bị nhiễm trùng, vì vậy hãy dùng máy tạo ẩm và thường xuyên thông gió.

Phần lớn bệnh mùa đông đều có thể phòng ngừa nếu biết trước và chuẩn bị kỹ. Hãy nhớ tiêm phòng, khám sức khỏe định kỳ, mặc ấm và vận động đều đặn để có một mùa đông khỏe mạnh.