Vì sao mắt khô khi bật máy sưởi | Triệu chứng khô mắt và cách dùng nước mắt nhân tạo đúng cách

Buổi sáng thức dậy bạn khó mở mắt, đến chiều thì mắt cộm rát như có cát bay vào? Vào tháng 11, khi trời trở lạnh và mọi người bắt đầu bật máy sưởi, số người đi khám mắt vì những triệu chứng này tăng lên rõ rệt. Khi đóng cửa sổ và bật máy sưởi, không khí trong phòng nhanh chóng khô đi, và nước mắt cũng bay hơi nhanh hơn.

Theo thống kê của Cơ quan Thẩm định và Đánh giá Bảo hiểm Y tế Hàn Quốc, năm 2024 có khoảng 2,39 triệu người đi khám vì khô mắt. Cứ khoảng 20 người tham gia bảo hiểm y tế thì có 1 người, và vì quá phổ biến nên bệnh dễ bị xem nhẹ. Tuy nhiên, khô mắt nếu được chăm sóc sớm thường cải thiện khá dễ, còn nếu để lâu có thể gây biến chứng như viêm giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực.

Vì sao bị khô mắt?

Bề mặt mắt được phủ bởi một lớp màng nước mắt mỏng. Từ ngoài vào trong, lớp màng này gồm ba lớp: lớp dầu, lớp nước và lớp nhầy, trong đó lớp dầu ngoài cùng giúp nước mắt không bị bay hơi. Khi lượng nước mắt giảm hoặc sự cân bằng của các lớp này bị phá vỡ khiến nước mắt khô quá nhanh, bề mặt mắt sẽ bị viêm và tổn thương. Đó chính là khô mắt.

Nguyên nhân thường không chỉ có một mà là nhiều yếu tố cộng lại.

• Môi trường trong nhà khô: Gió từ máy sưởi hoặc điều hòa, không gian kém thông thoáng

• Dùng thiết bị điện tử: Khi tập trung nhìn màn hình, số lần chớp mắt giảm nên nước mắt dễ bay hơi hơn.

• Đeo kính áp tròng trong thời gian dài

• Sau phẫu thuật điều chỉnh thị lực: Sau LASIK hoặc LASEK có thể bị khô mắt trong một thời gian.

• Tuổi tác và giới tính: Tuổi càng cao nước mắt tiết ra càng ít, và số bệnh nhân nữ được cho là gấp khoảng 2 lần nam.

• Bệnh toàn thân: Những bệnh làm chính nước mắt bị khô đi, như hội chứng Sjögren, cũng có thể là nguyên nhân.

Hãy nghi ngờ khô mắt nếu có các triệu chứng sau

• Mắt khô, cộm như có cát hoặc dị vật

• Mắt cay rát, nóng và dễ đỏ

• Đến chiều hoặc tối mắt mờ và mỏi

• Ra gió thì nước mắt lại chảy ròng ròng

• Đeo kính áp tròng ngày càng khó chịu

Chảy nước mắt mà lại gọi là khô mắt nghe có vẻ lạ, nhưng khi bề mặt mắt bị khô và kích ứng, nước mắt có thể tuôn ra theo phản xạ. Vì vậy, nhiều nước mắt chưa chắc đã có nghĩa là bạn không bị khô mắt.

Bạn đã dùng nước mắt nhân tạo đúng cách chưa?

Khi có triệu chứng khô mắt, thứ được dùng nhiều nhất là nước mắt nhân tạo, giúp thay thế chức năng của nước mắt. Tuy nhiên, nếu không dùng đúng cách, hiệu quả có thể giảm hoặc thậm chí gây thêm gánh nặng cho mắt.

• Loại dùng một lần thì bỏ trong ngày: Nước mắt nhân tạo loại dùng một lần đã mở thì dù còn thừa cũng nên bỏ trong ngày.

• Loại lọ dùng nhiều lần có chất bảo quản thì giữ đúng số lần: Sản phẩm dùng nhiều lần có chất bảo quản được khuyến nghị dùng không quá 4 lần mỗi ngày. Nếu cần nhỏ thường xuyên, loại dùng một lần không chất bảo quản sẽ phù hợp hơn.

• Cách nhau 5 phút khi dùng cùng thuốc nhỏ mắt khác: Nên cách nhau ít nhất khoảng 5 phút để thuốc nhỏ trước không bị rửa trôi.

• Không để đầu lọ chạm vào mắt: Để tránh nhiễm bẩn, chú ý không để đầu lọ chạm vào mắt hoặc lông mi.

Để tham khảo, từ tháng 12 năm 2024, tại Hàn Quốc thuốc nhỏ mắt axit hyaluronic loại dùng một lần chỉ được bảo hiểm y tế chi trả tối đa 6 ống mỗi ngày. Khô mắt do yếu tố bên ngoài như đeo kính áp tròng hoặc sau phẫu thuật điều chỉnh thị lực không còn được chi trả, nhưng nếu xét nghiệm xác nhận là khô mắt do thiếu nước mắt thì vẫn được bảo hiểm. Nếu đã dùng nước mắt nhân tạo đều đặn mà không đỡ, có thể bạn cần điều trị viêm, nên hãy đi khám bác sĩ nhãn khoa.

Cách chăm sóc trong sinh hoạt hằng ngày

Khô mắt thường cần được chăm sóc đều đặn thay vì khỏi hẳn ngay một lần. Tạo những thói quen sau trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp giảm triệu chứng.

• Giữ độ ẩm trong phòng: Dùng máy tạo ẩm để phòng không quá khô, và mở cửa thông gió ít nhất 3 lần mỗi ngày.

• Tránh gió thổi trực tiếp: Điều chỉnh hướng máy sưởi hoặc cửa gió trên ô tô để gió không thổi thẳng vào mặt.

• Nhìn 50 phút, nghỉ 10 phút: Sau khoảng 50 phút dùng máy tính hoặc điện thoại, hãy nghỉ 10 phút bằng cách nhắm mắt hoặc nhìn ra xa.

• Chủ động chớp mắt: Khi nhìn màn hình, hãy tập thói quen chớp mắt thường xuyên hơn bình thường và nhắm mắt thật khít.

• Giảm thời gian đeo kính áp tròng: Ví dụ, đeo kính gọng khi ở nhà để giảm thời gian đeo kính áp tròng.

• Chườm ấm: Chườm ấm mí mắt bằng khăn sạch có thể giúp các tuyến dầu ở mí mắt tiết tốt hơn. Chú ý đừng để quá nóng.

Nếu bạn sắp phẫu thuật mắt

Sau khi phẫu thuật thẩm mỹ mắt như cắt mí, chỉnh sụp mí hoặc phẫu thuật mí dưới, một số người cảm thấy khô mắt tạm thời do sưng và thay đổi chuyển động của mí mắt. Nếu bạn vốn bị khô mắt, hãy báo trước khi tư vấn phẫu thuật và cùng bác sĩ xác định loại nước mắt nhân tạo cũng như cách chăm sóc trong thời gian hồi phục. Nếu đang dự định phẫu thuật điều chỉnh thị lực, kiểm tra tình trạng nước mắt trong lần khám trước phẫu thuật cũng rất hữu ích.

Hãy đi khám mắt ngay trong những trường hợp này

Nếu không chỉ đơn giản là khô mà có những triệu chứng dưới đây, tốt nhất đừng trì hoãn việc đi khám.

• Khi thị lực đột ngột giảm hoặc ánh sáng bị nhòe tỏa nhiều

• Khi mắt đau dữ dội hoặc đỏ kéo dài nhiều ngày

• Khi nghi ngờ nhiễm trùng, chẳng hạn nhiều ghèn vàng

• Khi kèm theo khô miệng hoặc đau khớp

• Khi đã dùng nước mắt nhân tạo đều đặn mà triệu chứng vẫn không cải thiện

Khô mắt là bệnh phổ biến, nhưng nếu triệu chứng tái đi tái lại, điều quan trọng là tìm đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp với từng giai đoạn. Ngay từ bây giờ, khi mùa bật máy sưởi bắt đầu, hãy chú ý cả độ ẩm trong phòng lẫn thói quen sử dụng mắt.

#KhôMắt #NướcMắtNhânTạo #SứcKhỏeMắt #TriệuChứngKhôMắt #ChămSócMắtMùaLạnh